कलम १८३: वेगमर्यादेचे उल्लंघन (Over Speeding)
हे कलम अशा वाहनचालकांसाठी आहे जे रस्ते किंवा हायवेवर ठरवून दिलेल्या वेग मर्यादेपेक्षा (Speed Limit) जास्त वेगाने वाहन चालवतात.
१. हे कलम कधी लागू होते?
- जेव्हा एखादा चालक रस्ता सुरक्षा चिन्हांद्वारे किंवा नियमांद्वारे निश्चित केलेल्या वेगापेक्षा जास्त वेगाने गाडी चालवतो.
- जर तुम्ही वेग मर्यादेचे उल्लंघन केले, तर इंटरसेप्टर कॅमेरा किंवा रडार गनद्वारे तुमचा वेग मोजून ही कारवाई केली जाते.
२. दंडाची तरतूद (शिक्षा)
२०१९ च्या सुधारणेनंतर, वाहनाच्या प्रकारानुसार दंडाची रक्कम विभागली गेली आहे:
| वाहनाचा प्रकार | दंडाची रक्कम (२०१९ च्या कायद्यानुसार) |
| हलकी मोटार वाहने (LMV) – उदा. कार, जीप | ₹१,००० ते ₹२,००० |
| मध्यम किंवा जड वाहने – उदा. बस, ट्रक | ₹२,००० ते ₹४,००० |
| दुसरी वेळ किंवा वारंवार गुन्हा | ड्रायव्हिंग लायसन्स जप्त/रद्द होऊ शकते |
महत्त्वाची नोंद: जर तुम्ही अतिवेगाने गाडी चालवत असाल आणि त्यामुळे इतरांचा जीव धोक्यात येत असेल, तर तुमच्यावर कलम १८४ (बेदरकारपणे गाडी चालवणे) नुसार अधिक कठोर कारवाई होऊ शकते.
३. कलम १८३ बद्दल महत्त्वाचे मुद्दे
- वेग मर्यादा का महत्त्वाची? रस्ते अपघातांचे सर्वात मोठे कारण ‘ओव्हर स्पीडिंग’ असते. त्यामुळे सुरक्षिततेसाठी प्रत्येक रस्त्यावर वेगाची मर्यादा निश्चित केलेली असते.
- परवाना जप्त करणे: जर तुम्ही वारंवार वेगाची मर्यादा ओलांडली, तर आरटीओ (RTO) तुमचे लायसन्स ठराविक काळासाठी रद्द करू शकते.
- ई-चलन (E-Challan): सध्या हायवेवर ठिकठिकाणी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवलेले असतात, त्यामुळे पोलीस प्रत्यक्ष हजर नसले तरी तुमच्या मोबाईलवर ऑनलाइन दंड येऊ शकतो.
४. अतिवेग टाळण्यासाठी उपाय
१. महामार्गावर प्रवास करताना वेगाच्या मर्यादेचे बोर्ड नेहमी तपासा. २. रहिवासी भागात किंवा शाळेजवळ वेग अत्यंत कमी ठेवा. ३. नवीन गाड्यांमध्ये ‘Speed Alert’ सिस्टीम असते, तिचा वापर करा.
टीप: तुम्ही तुमच्या वाहनावर काही जुने दंड (Pending Challans) आहेत का हे ‘Mahatrafficapp’ किंवा अधिकृत सरकारी वेबसाइटवर तपासू शकता.
