भारतीय संविधानातील शोषणाविरुद्धचा हक्क (Right Against Exploitation) हा एक अत्यंत महत्त्वाचा मूलभूत हक्क आहे. संविधानातील कलम २३ आणि २४ मध्ये या हक्काची तरतूद करण्यात आली […]
Category: Education
Habeas Corpus – हेबियस कॉर्पस
हेबियस कॉर्पस (Habeas Corpus) हा भारतीय राज्यघटनेने नागरिकांना दिलेल्या अत्यंत महत्त्वाच्या मूलभूत हक्कांपैकी एक आहे. मराठीत याचा अर्थ ‘देहोपस्थिती’ असा होतो. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला बेकायदेशीरपणे […]
Ex Post Facto Law – घटनेनंतरचा कायदा
भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २०(१) मध्ये ‘घटनेनंतरचा कायदा’ किंवा ‘Ex Post Facto Law’ विरुद्ध संरक्षणाची तरतूद दिली आहे. याचा सोप्या भाषेत अर्थ खालीलप्रमाणे आहे Ex Post […]
Right to Freedom – स्वातंत्र्याचा हक्क
भारतीय संविधानातील ‘स्वातंत्र्याचा हक्क’ (Right to Freedom) हा नागरिकांच्या मूलभूत अधिकारांपैकी एक अत्यंत महत्त्वाचा स्तंभ आहे. घटनेच्या कलम १९ ते २२ मध्ये या हक्कांचे सविस्तर […]
भारतीय नागरिकत्व – Indian Citizenship
नागरिकत्व संविधानाअन्वये भारतात केवळ एकेरी नागरिकत्व आहे व ते म्हणजे देशाचे नागरिकत्व आणि त्यामध्ये राज्यासाठी स्वतंत्र नागरिकत्व नाही . नागरिकत्वाच्या प्रसिद्ध अर्थंगत एखाद्या व्याक्तीचे भारतामध्ये […]
Government of India – भारत सरकार
भारत सरकार संविधानाच्या अनुच्छेद एक मध्ये असे म्हटले आहे की इंडिया म्हणजे भारत हा संघराज्यांचा संघ आहे. सध्या भारतामध्ये 28 राज्य व सात संघराज्य क्षेत्र […]
Constitution Preface संविधानाची उद्देशिका
उद्देशिका उद्देशिका हि संविधानाची मुलभूत संरचना आहे. उधेशिकेमध्ये असे म्हटले आहे कि , लोकांना संपूर्ण प्राधिकार असून , संविधानाचा उगम त्यांच्यापासून होतो. तिला “संविधानाची गुरुकिल्ली” […]
The Basis of the Constitution , संविधानाचा मूलाधार
संविधानाचा मूलाधार संविधान हा एक संमिश्र दास्तेवज असून त्याचा केवळ कायदा म्हणून नव्हे तर कायदा बनविणारी यंत्रणा म्हणून अर्थ लावला पाहिजे. भारत सरकारच्या लोकशाही कारभारासाठी […]