मोटार वाहन कायदा, १९८८ मधील कलम ६६ (Section 66) हे प्रामुख्याने ‘परवाना मिळवण्याची आवश्यकता’ (Necessity for Permits) यावर आधारित आहे. व्यावसायिक वाहनांसाठी हे कलम अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
खाली या कलमाची सविस्तर माहिती मराठीत दिली आहे:
कलम ६६: परवान्याची (Permit) आवश्यकता
या कलमानुसार, कोणत्याही सार्वजनिक ठिकाणी वाहन चालवताना किंवा वापरताना मालकाकडे त्या वाहनासाठी योग्य परवाना (Permit) असणे बंधनकारक आहे.
१. मुख्य तरतूद
कोणताही वाहन मालक आपल्या वाहनाचा वापर ‘परिवहन वाहन’ (Transport Vehicle) म्हणून करू शकत नाही, जोपर्यंत त्याच्याकडे प्रादेशिक परिवहन प्राधिकरणाने (RTO) दिलेला वैध परवाना नसेल. यामध्ये प्रवासी वाहतूक आणि मालवाहतूक अशा दोन्ही प्रकारच्या वाहनांचा समावेश होतो.
२. परवाना कोणाला लागतो?
- मालवाहू वाहने (Goods Carriages): जे ट्रक किंवा टेम्पो भाड्याने माल वाहून नेतात.
- प्रवासी वाहने (Passenger Vehicles): बस, टॅक्सी, रिक्षी किंवा खाजगी कंत्राटी वाहने जी प्रवाशांची ने-आण करतात.
३. अपवाद (ज्यांना परवाना लागत नाही)
काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये किंवा वाहनांसाठी कलम ६६ मधून सूट देण्यात आली आहे:
- सरकारी वाहने: केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या मालकीची वाहने जी व्यावसायिक कारणासाठी वापरली जात नाहीत.
- स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका किंवा नगरपालिकांची वाहने (उदा. कचरा वाहतूक करणारी वाहने).
- रुग्णवाहिका (Ambulance): आजारी किंवा जखमी व्यक्तींना नेण्यासाठी वापरली जाणारी वाहने.
- शववाहिका (Hearse): मृतदेह वाहून नेणारी वाहने.
- नैसर्गिक आपत्ती: पूर, भूकंप किंवा इतर आपत्तींच्या वेळी मदत कार्यासाठी वापरली जाणारी वाहने.
- दुरुस्तीसाठी जाणारी वाहने: रिकामे वाहन दुरुस्तीसाठी किंवा नोंदणीसाठी जात असेल तर.
४. उल्लंघन केल्यास होणारी कारवाई
जर एखादे वाहन कलम ६६ चे उल्लंघन करून (विना परवाना) रस्त्यावर चालवले जात असेल, तर कलम १९२-अ (Section 192A) नुसार दंड आणि शिक्षेची तरतूद आहे:
- प्रथम गुन्हा: ५,००० ते १०,००० रुपयांपर्यंत दंड आणि/किंवा ६ महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास.
- दुसरा गुन्हा: १०,००० रुपयांपर्यंत दंड आणि/किंवा १ वर्षापर्यंत तुरुंगवास.
५. महत्त्वाचे मुद्दे
- परवाना हा ठराविक क्षेत्रासाठी (Area) किंवा ठराविक मार्गासाठी (Route) दिला जातो.
- परवान्यामध्ये नमूद केलेल्या अटींचे पालन करणे बंधनकारक असते.
