भारतीय मोटर वाहन कायदा, १९८८ मधील कलम ८ (Section 8) हे मुख्यत्वे ‘लर्निंग लायसन्स’ (शिकवू परवाना) देण्याबाबतच्या अटी आणि प्रक्रियेवर लक्ष केंद्रित करते.
या कलमातील महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
कलम ८: शिकाऊ परवाना (Learning License) मंजूर करणे
१. पात्रता आणि अर्ज
- कोणत्याही व्यक्तीला वाहन चालवण्याचे प्रशिक्षण घेण्यासाठी ‘लर्निंग लायसन्स’ मिळवण्यासाठी अर्ज करता येतो.
- अर्जदाराने संबंधित प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाकडे (RTO) विहित नमुन्यात अर्ज करणे आवश्यक आहे.
२. वयोमर्यादा
- ५० सीसी (50cc) पेक्षा कमी क्षमतेची विना-गिअर मोटारसायकल चालवण्यासाठी किमान वय १६ वर्षे पूर्ण असावे लागते (पालकांच्या संमतीने).
- इतर वाहनांसाठी (उदा. कार किंवा गिअरची बाईक) किमान वय १८ वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
- परिवहन (Commercial/Transport) वाहनांसाठी वय २० वर्षे पूर्ण असणे अनिवार्य आहे.
३. वैद्यकीय प्रमाणपत्र (Medical Certificate)
- व्यावसायिक किंवा परिवहन वाहन चालवण्यासाठी अर्ज करणाऱ्या व्यक्तीला वैद्यकीय प्रमाणपत्र सादर करणे बंधनकारक असते.
४. प्राथमिक चाचणी (Preliminary Test)
- शिकाऊ परवाना मिळवण्यापूर्वी अर्जदाराला रस्ते वाहतुकीचे नियम, चिन्हे आणि चालकाची कर्तव्ये यावर आधारित एक संगणकीय किंवा लेखी चाचणी उत्तीर्ण करावी लागते.
५. परवान्याची व्याप्ती
- कलम ८ नुसार दिलेला शिकाऊ परवाना हा संपूर्ण भारतात वैध असतो.
६. नियमांचे पालन
- शिकाऊ परवाना धारकाने वाहन चालवताना वाहनाच्या पुढे आणि मागे ‘L’ हे लाल रंगाचे अक्षर लावणे बंधनकारक आहे.
- वाहन चालवताना सोबत वैध ड्रायव्हिंग लायसन्स असलेला व्यक्ती असणे आवश्यक आहे (दुचाकी वगळता, जिथे नियमानुसार परवानगी असेल).
टीप:
शिकाऊ परवाना मिळाल्यापासून ३० दिवसांनंतर आणि ६ महिन्यांच्या आत पक्क्या परवान्यासाठी (Permanent License) अर्ज करता येतो.
