मोटार वाहन कायदा १९८८, कलम १३०: कागदपत्रे सादर करण्याचे कर्तव्य (Duty to produce license and certificate of registration)
मोटार वाहन कायद्यातील कलम १३० हे वाहन चालवताना तपासणीसाठी मागितलेली कागदपत्रे सादर करण्याच्या कायदेशीर बंधनाशी संबंधित आहे.
प्रमुख तरतुदी:
- कागदपत्रे दाखवण्याचे कर्तव्य: जेव्हा युनिफॉर्ममध्ये असलेला कोणताही पोलीस अधिकारी किंवा राज्य सरकारने अधिकृत केलेला अधिकारी (उदा. RTO अधिकारी) वाहन थांबवतो, तेव्हा चालकाने आपली कागदपत्रे तपासणीसाठी सादर करणे आवश्यक आहे.
- कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
- चालक परवाना (Driving Licence)
- वाहनाचे नोंदणी प्रमाणपत्र (Registration Certificate – RC)
- विमा प्रमाणपत्र (Insurance Certificate)
- वाहन चालवण्याचे परमिट (Permit) – व्यावसायिक वाहनांच्या बाबतीत.
- पीयुसी प्रमाणपत्र (PUC Certificate)
- डिजीटल स्वरूप: सध्याच्या नियमांनुसार, जर कागदपत्रे ‘डिजी-लॉकर’ (DigiLocker) किंवा ‘एम-परिवहन’ (mParivahan) या अधिकृत ॲप्समध्ये असतील, तर ती मूळ कागदपत्रांइतकीच वैध मानली जातात.
आपली वाहनांची कागदपत्रे ठेवण्यासाठी आपण हे वापरू शकता
कागदपत्रे सुरक्षित आणि सर्व एकाच ठिकाणी मिळतील
महत्त्वाचे नियम:
१. कंडक्टरसाठी नियम: जर वाहनात कंडक्टर असेल, तर त्यानेही तपासणीच्या वेळी आपले ‘कंडक्टर लायसन्स’ सादर करणे बंधनकारक आहे. २. अधिकारी नसताना: जर अधिकारी गणवेशात नसेल, तर त्याला आपली ओळखपत्र (Identity Card) दाखवण्याची विनंती चालक करू शकतो. ३. कागदपत्रे सोबत नसतील तर: जर कागदपत्रे त्यावेळी सोबत नसतील, तर ती सादर करण्यासाठी ठराविक अवधी दिला जाऊ शकतो, परंतु सध्याच्या कायद्यानुसार ‘ऑन-स्पॉट’ पडताळणीवर जास्त भर दिला जातो.
उल्लंघन केल्यास काय होते?
- दंड: कागदपत्रे दाखवण्यास नकार दिल्यास किंवा कागदपत्रे नसल्यास वाहतूक पोलीस दंड (Fine) आकारू शकतात.
- वाहन जप्त: कागदपत्रांच्या अभावी किंवा वैध नसलेल्या कागदपत्रांमुळे अधिकारी वाहन जप्त (Seize) देखील करू शकतात.
थोडक्यात अर्थ:
हे कलम पारदर्शकता आणि रस्ते सुरक्षा सुनिश्चित करते. प्रत्येक वाहनधारकाने प्रवास करताना आपली सर्व वैध कागदपत्रे सोबत ठेवणे किंवा अधिकृत सरकारी ॲपमध्ये जतन करणे अनिवार्य आहे.
