भारतीय मोटर वाहन कायदा १९८८ मधील कलम ९ (Section 9) हे प्रामुख्याने ड्रायव्हिंग लायसन्स (चालक परवाना) देण्याबाबतच्या अटी आणि प्रक्रियेशी संबंधित आहे.
या कलमातील महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
कलम ९: चालक परवाना देणे (Grant of Driving License)
- परवाना कोणाला मिळू शकतो: कोणत्याही व्यक्तीने कलम ७ आणि ८ अंतर्गत आवश्यक अटी पूर्ण केल्या असल्यास, ती व्यक्ती संबंधित प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाकडे (RTO) परवान्यासाठी अर्ज करू शकते.
- चाचणी (Driving Test): परवाना मिळवण्यासाठी अर्जदाराला वाहन चालवण्याची प्रत्यक्ष चाचणी द्यावी लागते. या चाचणीत उत्तीर्ण होणे अनिवार्य आहे.
- वयाची अट:
- १८ वर्षांखालील व्यक्तीला सार्वजनिक ठिकाणी वाहन चालवण्याचा परवाना दिला जात नाही (कमी क्षमतेच्या विना-गिअर गाड्यांसाठी अपवाद असू शकतो).
- व्यावसायिक किंवा परिवहन (Transport) वाहन चालवण्यासाठी किमान वय २० वर्षे असणे आवश्यक आहे.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र: जर अर्जदार एखाद्या विशिष्ट वयापेक्षा जास्त असेल किंवा परिवहन वाहन चालवण्यासाठी अर्ज करत असेल, तर त्याला वैद्यकीयदृष्ट्या सक्षम असल्याचे प्रमाणपत्र सादर करावे लागते.
- परवाना नाकारण्याचे अधिकार: जर अर्जदार चाचणीत अपयशी ठरला किंवा त्याने कायद्यातील इतर अटी पूर्ण केल्या नाहीत, तर संबंधित अधिकारी परवाना देण्यास नकार देऊ शकतात. अशा परिस्थितीत, तो निर्णय लेखी स्वरूपात कळवणे बंधनकारक असते.
टीप: रस्ते सुरक्षेच्या दृष्टीने हे कलम अत्यंत महत्त्वाचे आहे कारण ते केवळ पात्र व्यक्तींनाच रस्त्यावर वाहन चालवण्याची परवानगी मिळेल याची खात्री करते.
