भारतीय मोटर वाहन कायदा १९८८ मधील कलम १५ (Section 15) हे मुख्यत्वे ‘चालक परवान्याचे नूतनीकरण’ (Renewal of Driving Licenses) या प्रक्रियेबद्दल माहिती देते.
या कलमातील महत्त्वाचे मुद्दे आणि नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
कलम १५: चालक परवान्याचे नूतनीकरण (Renewal of Driving Licenses)
- नूतनीकरणाचा अर्ज: कोणत्याही व्यक्तीला आपला परवाना कालबाह्य (Expire) होण्याच्या एका वर्षापूर्वी किंवा परवाना कालबाह्य झाल्यानंतर एका वर्षाच्या आत नूतनीकरणासाठी अर्ज करता येतो.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र: * जर अर्जदार परिवहन वाहन (Transport Vehicle) चालवण्यासाठी नूतनीकरण करत असेल, तर त्याला वैद्यकीय प्रमाणपत्र जोडणे बंधनकारक आहे.
- इतर वाहनांच्या बाबतीत, जर अर्जदाराचे वय ४० वर्षांपेक्षा जास्त असेल, तर त्याला नूतनीकरणासाठी डॉक्टरांचे फिटनेस प्रमाणपत्र (Form 1-A) सादर करावे लागते.
- विलंब झाल्यास काय?: जर परवाना कालबाह्य होऊन एका वर्षापेक्षा जास्त काळ उलटला असेल, तर अर्जदाराला पुन्हा एकदा ‘ड्रायव्हिंग टेस्ट’ (वाहन चालवण्याची चाचणी) द्यावी लागू शकते. अशा स्थितीत चाचणी उत्तीर्ण झाल्याशिवाय परवाना नूतनीकरण करून मिळत नाही.
- फी आणि दंड: वेळेत नूतनीकरण न केल्यास अर्जासोबत अतिरिक्त विलंब शुल्क (Late Fee) भरावे लागते.
- परवाना नाकारणे: जर संबंधित प्राधिकरणाला असे वाटले की अर्जदार आता वाहन चालवण्यासाठी शारीरिकदृष्ट्या सक्षम नाही किंवा त्याने कायद्याचे गंभीर उल्लंघन केले आहे, तर ते नूतनीकरण नाकारू शकतात. मात्र, अशा वेळी नाकारण्याचे कारण लेखी स्वरूपात देणे आवश्यक असते.
नूतनीकरणासाठी लागणारी कागदपत्रे:
१. मूळ ड्रायव्हिंग लायसन्स (Original DL). २. अर्ज फॉर्म क्र. ९. ३. वैद्यकीय प्रमाणपत्र (Form 1-A) (लागू असल्यास). ४. पत्त्याचा पुरावा आणि पासपोर्ट आकाराचे फोटो. ५. विहित नूतनीकरण शुल्क.
महत्वाची टीप: कायद्यातील दुरुस्तीनुसार, आता परवाना संपल्यानंतर १ वर्षापर्यंत नूतनीकरण करण्याची मुभा असली, तरीही परवाना कालबाह्य झालेला असताना वाहन चालवणे हा गुन्हा मानला जातो.
