मोटार वाहन कायदा १९८८ चे कलम ५ (Section 5) हे प्रामुख्याने वाहन मालकांच्या जबाबदारीशी संबंधित आहे. हे कलम ‘कलम ३’ आणि ‘कलम ४’ च्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
या कलमाची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
कलम ५: वाहन मालकांची जबाबदारी (Responsibility of owners of motor vehicles)
या कलमानुसार, कोणत्याही वाहनाचा मालक किंवा ज्या व्यक्तीच्या ताब्यात वाहन आहे, ती व्यक्ती खालील गोष्टी करू शकत नाही:
१. परवान्याशिवाय चालक: ज्या व्यक्तीकडे वैध ड्रायव्हिंग लायसन्स (Driving License) नाही, अशा व्यक्तीला आपले वाहन चालवण्यास देणे हा या कलमानुसार गुन्हा आहे. २. वयोमर्यादेचे उल्लंघन: ज्या व्यक्तीचे वय ‘कलम ४’ नुसार ठरवून दिलेल्या वयोमर्यादेपेक्षा कमी आहे (उदा. १८ वर्षांखालील मुलगा), अशा व्यक्तीला वाहन चालवण्यास देणे. ३. अटींचे उल्लंघन: जर एखाद्या व्यक्तीला विशिष्ट प्रकारचे वाहन चालवण्यास मनाई असेल किंवा त्याच्या परवान्याची मुदत संपली असेल, तर त्याला वाहन चालवण्यास परवानगी देणे.
शिक्षा आणि दंड (Penalties)
जर वाहन मालकाने कलम ५ चे उल्लंघन केले, तर त्याला कलम १८० नुसार दंड आकारला जातो:
- दंड: ₹५,००० पर्यंत दंड.
- तुरुंगवास: ३ महिन्यांपर्यंत कारावास किंवा दंड, किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.
- विमा दावा (Insurance Claim): जर परवाना नसलेल्या व्यक्तीने वाहन चालवताना अपघात केला, तर विमा कंपनी नुकसान भरपाई देण्यास नकार देऊ शकते, ज्यामुळे सर्व आर्थिक भार मालकावर पडतो.
सारांश
| बाब | तपशील |
| कोणावर लागू होते? | वाहनाचा मालक किंवा वाहनाचा ताबा असलेली व्यक्ती. |
| मुख्य निर्बंध | परवाना नसलेल्या किंवा अपात्र व्यक्तीला वाहन न देणे. |
| उद्देश | रस्त्यावरील सुरक्षितता राखणे आणि अनधिकृत चालकांना रोखणे. |
