मोटार वाहन कायदा १९८८ चे कलम ५२ (Section 52) हे वाहनांमध्ये केल्या जाणाऱ्या बदल किंवा सुधारणांशी (Alteration in motor vehicles) संबंधित आहे. साध्या भाषेत सांगायचे तर, कंपनीने दिलेल्या मूळ रचनेत (Original Specification) बदल करण्यावर हे कलम निर्बंध लादते.
या कलमातील महत्त्वाच्या तरतुदी खालीलप्रमाणे आहेत:
१. मूळ रचनेत बदल करण्यास मनाई
कोणताही वाहन मालक आपल्या वाहनात असा कोणताही बदल करू शकत नाही, ज्यामुळे वाहनाची मूळ माहिती (जी नोंदणी प्रमाणपत्रावर म्हणजेच RC बुकवर नमूद आहे) बदलली जाईल.
यामध्ये खालील बाबींचा समावेश होतो:
- वाहनाचे इंजिन बदलणे.
- वाहनाची बसण्याची क्षमता (Seating Capacity) बदलणे.
- वाहनाची लांबी, रुंदी किंवा उंची बदलणे.
- इंधन प्रकार बदलणे (उदा. पेट्रोलवरून सीएनजी करणे – यासाठी आरटीओची परवानगी आवश्यक असते).
२. आरटीओची (RTO) परवानगी अनिवार्य
जर तुम्हाला वाहनात काही महत्त्वाचे बदल करायचे असतील, तर त्यासाठी प्रादेशिक परिवहन अधिकारी (RTO) यांची लेखी परवानगी घेणे आवश्यक आहे. बदल केल्यानंतर ३० दिवसांच्या आत आरटीओला कळवावे लागते जेणेकरून ते बदल आरसी बुकवर नोंदवले जातील.
३. अपवाद (काय बदलता येते?)
- उत्पादकाने (Manufacturer) शिफारस केलेले सुटे भाग बसवणे.
- वाहनाचा रंग बदलणे (यासाठी सुद्धा आरटीओकडे नोंदणी करावी लागते).
- केंद्र सरकारने परवानगी दिलेले इतर छोटे तांत्रिक बदल.
कलम ५२ अंतर्गत येणारे बेकायदेशीर बदल:
- मोडिफाईड सायलेन्सर: कंपनीच्या सायलेन्सरमध्ये बदल करून जास्त आवाज करणारा सायलेन्सर लावणे बेकायदेशीर आहे.
- फॅन्सी नंबर प्लेट: नियमावलीत नसलेली नंबर प्लेट वापरणे.
- काळ्या फिल्म्स: खिडक्यांच्या काचांवर गडद काळी फिल्म लावणे.
- मोठे टायर्स: कंपनीने दिलेल्या आकारापेक्षा खूप मोठे टायर्स बसवणे.
शिक्षा आणि दंड (Penalties)
जर तुम्ही कलम ५२ चे उल्लंघन करून वाहनात बदल केले, तर कलम १८२A(४) नुसार दंड होऊ शकतो:
- दंड: ₹५,००० प्रति बदल (बदलानुसार दंडाची रक्कम वाढू शकते).
- नोंदणी रद्द: आरटीओ तुमचे नोंदणी प्रमाणपत्र (RC) रद्द किंवा निलंबित करू शकते.
- विमा: बेकायदेशीर बदल केलेल्या वाहनाचा अपघात झाल्यास विमा दावा नाकारला जाऊ शकतो.
| नियम | काय करावे? |
| इंधन बदल (LPG/CNG) | आरटीओची पूर्वपरवानगी आणि आरसीवर नोंद आवश्यक. |
| रंग बदल | बदल केल्यानंतर आरसी बुक अपडेट करणे अनिवार्य. |
| इंजिन बदल | केवळ आरटीओच्या परवानगीने आणि कायदेशीर कागदपत्रांसह. |
| ध्वनी प्रदूषण (सायलेन्सर) | पूर्णतः प्रतिबंधित. |
