मोटार वाहन कायदा १९८८, कलम १७७: गुन्ह्यांसाठी सर्वसाधारण दंड (General provision for punishment of offences)
मोटार वाहन कायद्यातील कलम १७७ हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, कारण ज्या वाहतुकीच्या नियमांसाठी कायद्यात स्वतंत्रपणे कोणत्याही विशिष्ट दंडाची तरतूद केलेली नाही, अशा सर्व नियमांच्या उल्लंघनासाठी या कलमांतर्गत दंड आकारला जातो. याला “रस्ते वाहतुकीच्या नियमांचे सामान्य उल्लंघन” असेही म्हटले जाते.
प्रमुख तरतुदी:
जर एखाद्या चालकाने वाहतुकीचे असे नियम मोडले ज्यासाठी कायद्यात वेगळी शिक्षा सांगितलेली नाही, तर खालीलप्रमाणे दंड आकारला जातो:
- पहिल्या गुन्ह्यासाठी (First Offence): ५०० रुपयांपर्यंत दंड. (२०१९ च्या सुधारणेपूर्वी हा दंड फक्त १०० रुपये होता).
- दुसऱ्यांदा किंवा त्यानंतरच्या गुन्ह्यासाठी (Subsequent Offence): १,५०० रुपयांपर्यंत दंड. (२०१९ च्या सुधारणेपूर्वी हा दंड ३०० रुपये होता).
हे कलम कधी लागू होते? (उदाहरणार्थ):
हे कलम अशा लहान-मोठ्या चुकांसाठी वापरले जाते ज्यासाठी इतर कलमे (उदा. विना हेल्मेट, विना परवाना) लागू होत नाहीत: १. चुकीच्या बाजूने ओव्हरटेक करणे: सुरक्षित रितीने ओव्हरटेक न करणे.
२. सिग्नल किंवा सूचनांकडे दुर्लक्ष: ट्रॅफिक पोलिसांच्या सामान्य सूचना न पाळणे.
३. रस्त्यावरील खुणांचे उल्लंघन: झेब्रा क्रॉसिंग किंवा पिवळ्या रेषेचे नियम न पाळणे.
४. अनावश्यक हॉर्न वाजवणे: शांतता क्षेत्रात हॉर्नचा वापर करणे.
५. वाहनाची कागदपत्रे वेळेत न दाखवणे: विचारणा केल्यावर कागदपत्रे सादर करण्यास विलंब लावणे.
महत्त्वाचे नियम:
- सुधारणा (२०१९): रस्ते सुरक्षा अधिक कडक करण्यासाठी २०१९ मध्ये या कलमांतर्गत दंडाची रक्कम वाढवण्यात आली आहे.
- हेतू: चालकाने रस्त्यावरील प्रत्येक लहान नियमाचे पालन करावे आणि शिस्त पाळावी, हा या कलमाचा मुख्य उद्देश आहे.
थोडक्यात अर्थ:
कलम १७७ हे कायद्यातील एक “कव्हर-ऑल” (Cover-all) कलम आहे. म्हणजे “काहीही नियम मोडला आणि त्यासाठी दुसरं कलम नसेल, तर १७७ नुसार दंड होईल.” हे कलम आपल्याला आठवण करून देते की रस्त्यावरील प्रत्येक लहान नियम महत्त्वाचा आहे.
