मोटार वाहन कायदा १९८८, कलम १३२: ठराविक प्रसंगी वाहन थांबवण्याचे चालकाचे कर्तव्य (Duty of Driver to stop in certain cases)
मोटार वाहन कायद्यातील कलम १३२ हे प्रामुख्याने रस्ते सुरक्षा आणि तपासासाठी वाहन चालकाने कोणत्या परिस्थितीत वाहन थांबवणे अनिवार्य आहे, हे स्पष्ट करते.
प्रमुख तरतुदी:
खालील परिस्थितींमध्ये वाहन चालकाने आपले वाहन थांबवणे कायदेशीररीत्या बंधनकारक आहे:
- अधिकारी किंवा पोलिसांचा इशारा: जेव्हा गणवेशात असलेल्या कोणत्याही पोलीस अधिकाऱ्याने किंवा राज्य सरकारने अधिकृत केलेल्या अधिकाऱ्याने वाहन थांबवण्याचा इशारा केला असेल.
- अपघात झाल्यास: जर त्या वाहनामुळे कोणत्याही व्यक्तीचा, प्राण्याचा किंवा दुसऱ्या मालमत्तेचा अपघात झाला असेल, तर चालकाने वाहन थांबवणे आवश्यक आहे.
- माहिती देणे: अपघाताच्या प्रसंगी, उपस्थित असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने किंवा पोलीस अधिकाऱ्याने विचारल्यास चालकाने आपले नाव, पत्ता आणि मालकाची माहिती देणे बंधनकारक आहे.
- जनावरांच्या सुरक्षेसाठी: जर वाहनासमोर एखादे जनावर (उदा. घोडा, गाय इ.) आले असेल आणि त्या जनावराचा ताबा असलेल्या व्यक्तीने (उदा. घोडस्वार) वाहन थांबवण्याची विनंती किंवा इशारा केला असेल (जेणेकरून जनावर बिथरू नये).
महत्त्वाचे नियम:
१. पळून जाणे हा गुन्हा: अपघात झाल्यानंतर वाहन न थांबवता पळून जाणे (Hit and Run) हा या कलमांतर्गत आणि भारतीय न्याय संहितेअंतर्गत गंभीर गुन्हा मानला जातो. २. सहकार्य: तपासासाठी किंवा कोणाच्या सुरक्षिततेसाठी पोलीस इशारा करत असतील, तर त्याला प्रतिसाद देणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.
उल्लंघन केल्यास काय होते?
- दंड: या कलमाचे उल्लंघन केल्यास मोठा आर्थिक दंड भरावा लागू शकतो.
- तुरुंगवास: गंभीर प्रकरणांमध्ये (उदा. अपघात करून पळून जाणे) चालकाला तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.
- परवाना रद्द: वारंवार नियम मोडल्यास ड्रायव्हिंग लायसन्स कायमचे रद्द होऊ शकते.
थोडक्यात अर्थ:
कलम १३२ हे रस्ते शिस्त आणि जबाबदारी सुनिश्चित करते. पोलीस इशारा, अपघात किंवा प्राण्यांची सुरक्षा या तीन मुख्य कारणांसाठी वाहन थांबवणे हे चालकाचे कर्तव्य आहे.
