मोटार वाहन कायदा, १९८८ च्या कलम १९० नुसार, असुरक्षित स्थितीत वाहनाचा वापर करणे हा गुन्हा आहे.
कलम १९०: असुरक्षित स्थितीत वाहनाचा वापर करणे (Using vehicle in unsafe condition)
या कलमाचे मुख्य तीन भाग आहेत, जे वेगवेगळ्या परिस्थितींमध्ये दंड आणि शिक्षेची तरतूद करतात.
१. कलम १९०(१): दोषपूर्ण वाहन चालवणे (Driving defective vehicle)
गुन्ह्याचे स्वरूप:
जर एखादी व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी असे मोटार वाहन किंवा ट्रेलर चालवते (किंवा चालवण्याची परवानगी देते), ज्यामध्ये असा कोणताही दोष आहे:
- ज्याची त्या व्यक्तीला माहिती आहे, किंवा
- सामान्य काळजी घेऊन तो दोष शोधता आला असता,
आणि ज्या दोषामुळे ते वाहन चालवणे त्या ठिकाणी असलेल्या व्यक्तींसाठी किंवा इतर वाहनांसाठी धोकादायक ठरू शकते.
शिक्षा आणि दंड (Penalties):
- पहिला गुन्हा: ₹१,५०० पर्यंत दंड.
- जर या दोषामुळे अपघात झाला आणि त्यात कोणाला शारीरिक दुखापत झाली किंवा मालमत्तेचे नुकसान झाले:
- ३ महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास, किंवा
- ₹५,००० पर्यंत दंड, किंवा दोन्ही.
- दुसरा किंवा त्यानंतरचा गुन्हा: ६ महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास, किंवा दंड, किंवा दोन्ही.
२. कलम १९०(२): रस्ते सुरक्षा, आवाज आणि वायू प्रदूषणाचे नियम तोडणे (Violating road safety, noise, and air pollution standards)
गुन्ह्याचे स्वरूप:
जर एखादी व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी असे मोटार वाहन चालवते (किंवा चालवण्याची परवानगी देते), जे खालील बाबींशी संबंधित विहित मानकांचे (standards) उल्लंघन करते:
- रस्ते सुरक्षा (Road Safety)
- आवाजाचे नियंत्रण (Control of Noise)
- वायू प्रदूषण (Air Pollution) (उदा. PUC प्रमाणपत्र नसणे किंवा वाहनातून जास्त धूर येणे).
शिक्षा आणि दंड (Penalties):
- पहिला गुन्हा:
- ३ महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास, किंवा
- ₹१०,००० पर्यंत दंड, किंवा दोन्ही.
- आणि: ३ महिन्यांसाठी परवाना (License) रद्द (disqualified).
- दुसरा किंवा त्यानंतरचा गुन्हा: ६ महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास, किंवा दंड, किंवा दोन्ही.
३. कलम १९०(३): धोकादायक माल वाहून नेण्याचे नियम तोडणे (Violating provisions relating to carriage of dangerous goods)
गुन्ह्याचे स्वरूप:
जर एखादी व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी असे मोटार वाहन चालवते (किंवा चालवण्याची परवानगी देते), जे मानवी जीवनासाठी धोकादायक किंवा घातक असलेल्या मालाच्या वाहतुकीशी संबंधित कायद्यातील तरतुदींचे किंवा नियमांचे उल्लंघन करते.
शिक्षा आणि दंड (Penalties):
- पहिला गुन्हा:
- ₹१०,००० पर्यंत दंड.
- आणि: ३ महिन्यांसाठी परवाना (License) रद्द.
- किंवा १ वर्षांपर्यंत तुरुंगवास, किंवा दोन्ही.
- दुसरा किंवा त्यानंतरचा गुन्हा: ₹२०,००० पर्यंत दंड, किंवा तुरुंगवास, किंवा दोन्ही.
थोडक्यात: कलम १९० हे सुनिश्चित करते की रस्त्यावर धावणारी वाहने तांत्रिकदृष्ट्या योग्य असावीत, ती सुरक्षा नियमांचे पालन करणारी असावीत आणि त्यांच्यामुळे प्रदूषण किंवा धोका निर्माण होऊ नये. या नियमांचे उल्लंघन केल्यास भारी दंड आणि तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.
